Rất giàu cú chuyện sẽ chẳng ai biết giả dụ ông chẳng phép lại như việc ông học rất giỏi thậm chí là đậu đầu tuần thi cử đặng nghiệp bậc sơ học (certificat d’étudé primaires) ở tỉnh Quảng Bình.
"Đại tướng Võ Nguyên Giáp thì trẻ" là tác phẩm duy nhất phác vẽ vời lại độ thời gian trước tuổi 20 (từ 1911 đến 1931) cữ Đại tướng, tốt xịch ra hai của tiếng Anh và Pháp.
Đây là kết trái 10 năm sưu quãng tư liệu và thực bây giờ bản thảo ngữ gộ vờ vịt -Trung tướng mạo Phạm Hồng Cư, vốn Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân nhóm nhân dân Việt Nam Ở tuổi 85, Trung tướng Phạm Hồng Cư kể lại công việc này.
Chuyện chưa thuật thì phai học thứ Đại tướng mạo Võ Nguyên Giáp
Tướng Giáp năm 20 tuổi. Ảnh: Sở Mật thám Pháp
» Những ảnh hình hiếm hoi thời sinh hòn chừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Rất nhiều câu chuyện sẽ chẳng ai biết nếu ông không kể lại như việc ông học rất giỏi thậm chí là đỗ đầu kì thi tốt nghiệp bậc sơ học (certificat d’étudé primaires) ở tỉnh Quảng Bình.
"Đại tướng Võ Nguyên Giáp thời trẻ" là tác phẩm duy nhất phác hoạ lại quãng thời gian trước tuổi 20 (từ 1911 đến 1931) của Đại tướng, được dịch ra hai thứ tiếng Anh và Pháp.
Đây là kết quả 10 năm sưu tầm tư liệu và thực hiện bản thảo của tác giả -Trung tướng Phạm Hồng Cư, nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Ở tuổi 85, Trung tướng Phạm Hồng Cư kể lại công việc này.
Chuyện chưa kể thời đi học của Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Tướng Giáp năm 20 tuổi. Ảnh: Sở Mật thám Pháp
"Khoảng" trống duy nhất
Cho tới trước khi tôi viết sách, đã có rất nhiều học giả và nhà báo trong, ngoài nước viết về Đại tướng. Đó là chưa kể tới hàng ngàn trang hồi ký của chính ông (do nhà văn Hữu Mai thể hiện) bao gồm các tập Từ nhân dân mà ra, Những năm tháng không thể nào quên, Chiến đấu trong vòng vây, Điện Biên Phủ điểm hẹn lịch sử, Tổng hành dinh trong mùa Xuân đại thắng.
Gần như, toàn bộ các thông tin, sự kiện và những câu chuyện lớn nhỏ về cuộc đời, sự nghiệp của Đại tướng đều có thể tìm thấy trong những trang sách ấy.
Chỉ có một “khoảng trống” duy nhất mà các tác giả gần như không đề cập, hoặc nếu có cũng chỉ phác qua: đó là tuổi thơ và tuổi trẻ của Đại tướng trong khoảng thời gian cho tới năm 1931- khi ông 20 tuổi.
Đó là điều dễ hiểu, bởi tư liệu trong nước về giai đoạn này gần như không có, còn các tài liệu nước ngoài cũng rất sơ sài.
Trung tướng Phạm Hồng Cư kể: “Trong quân đội, kể từ 1946, tôi có nhiều năm trực tiếp làm việc dưới quyền Đại tướng. Ý tưởng viết cuốn sách này được đưa ra từ năm 1986, tuy nhiên, phải tới khi về hưu vào năm 1995, tôi mới thật sự có thời gian để chuyên tâm cho công việc.
Với tôi, việc viết cuốn sách này là một nhu cầu có thật: bạn đọc Việt Nam đều yêu quý, ngưỡng mộ Đại tướng và luôn mong được biết về cuộc đời ông một cách trọn vẹn, hoàn chỉnh nhất qua từng mốc thời gian.
Cuốn sách ra đời năm 2004, đúng dịp kỉ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Trong 10 năm ấy, tôi đi tìm tư liệu thực địa kết hợp với những cuộc phỏng vấn Đại tướng và người thân.
Sách khép lại vào năm 1931, khi ông được thực dân Pháp phóng thích khỏi nhà lao Thừa Phủ và chuẩn bị rời khỏi Huế”.
Ba năm sinh khác nhau
Cuốn sách là những mảng hồi ức được ghép lại từ nhiều nguồn. Do vậy, rất nhiều lần tôi phải bỏ công tìm và thẩm định để có một thông tin chính xác.
Chẳng hạn, có nhiều dị bản khác nhau về năm sinh của Đại tướng: từ điển Larousse của Pháp ghi rằng đó là năm 1911; cuốn GIAP ( xuất bản năm 1977 tại Paris) của tác giả Boudarel và bài viết trên tờ The Sunday Times magazine của tác giả James Fox thì khẳng định ông sinh năm 1910; còn các công bố của Jean Sainteny thì nói rằng ông sinh năm 1912.
Xin nói thêm, các tác giả trên đều có dẫn chứng lập luận của mình. Chẳng hạn, Jean Sainteny là đại diện của Chính phủ Pháp sang Việt Nam đàm phán vào năm 1946 nên có trong tay những bản điều tra của mật thám Pháp về lý lịch Tướng Giáp và các lãnh tụ Việt Nam.
Còn tác giả James Fox thì do một sự tình cờ đặc biệt, đã có trong tay bản sơ yếu lý lịch của Đại tướng bằng tiếng Pháp được ông nộp khi nhập học Đại học Đông Dương (Hà Nội). Hồ sơ này ghi rằng Tướng Giáp sinh ngày 1/9/1910.
Trước những số liệu khác nhau này, tôi chỉ có một cách xác minh duy nhất là hỏi người thân của Đại tướng. Chị Đặng Bích Hà, phu nhân Đại tướng, cho biết ông sinh ngày 25/8/1911.
Bản thân ông cũng không nhớ năm sinh của mình, con số 1911 được xác định vì cụ Nguyễn Thị Kiên, thân mẫu Đại tướng, nhớ rất rõ rằng con mình tuổi Hợi (Tân Hợi).
Bà cũng nhớ rõ ngày sinh của ông, có điều là nhớ theo “lịch âm” nên gia đình phải nhờ học giả Trần Văn Giáp tính lại và “quy đổi” thành ngày dương lịch 25/8.
Khi biết lập luận này, một số nhà nghiên cứu quốc tế đã đồng tình với tôi. Họ nói: trên đời, chắc chắn chỉ có một người duy nhất không bao giờ nhớ sai ngày sinh của con, đó là người mẹ.
Rất tiếc, gia đình không có một lá số tử vi nào của Đại tướng nên không tính được giờ sinh của ông. Trường hợp bản lý lịch tại Đại học Đông Dương của Đại tướng có thể giải thích bằng việc chủ động khai tăng tuổi khi đi học, vốn khá phổ biến với nhiều sinh viên thời đó.
Thi trượt Trường Quốc học Huế
Khi viết sách, tôi có một số lần tiếp xúc trực tiếp với Đại tướng. Ở độ tuổi gần 90 khi ấy, trong trí nhớ của Đại tướng vẫn còn lưu giữ rất nhiều mảnh ký ức liên quan tới tuổi trẻ của mình.
Chuyện chưa kể thời đi học của Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Bảng điểm các năm từ năm 1934-1938
» Những hình ảnh hiếm hoi thời sinh viên của Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Rất nhiều câu chuyện sẽ chẳng ai biết nếu ông không kể lại. Chẳng hạn, đó là việc ông học rất giỏi thậm chí là đỗ đầu kì thi tốt nghiệp bậc sơ học (certificat d’étudé primaires) ở tỉnh Quảng Bình.
Nhưng sau đó, năm 13 tuổi, khi lên bậc trung học, ông lại thi trượt kì thi vào Trường Quốc học Huế. Vậy là ông phải khăn gói lên Huế ôn thi một năm trước khi đỗ loại khá ở kì thi năm 1924.
Cần nhớ rằng giáo dục thời Pháp khi đó rất khắt khe, Trường Quốc học Huế chỉ tuyển có 90 học sinh cho 12 tỉnh miền Trung. Khi tôi hỏi vì sao trượt, Đại tướng lắc đầu cười bảo không biết.
Tôi nghĩ vui trong bụng rằng đó là bài học duy nhất trong đời của Đại tướng về tính chủ quan, điều sẽ không bao giờ lặp lại khi trở thành một vị tướng trận mạc sau này.
Cũng chính Đại tướng kể cho tôi nghe việc khi còn là thanh niên, ông từng khước từ ý định cầu hôn của một gia đình Bá hộ trong làng. Gia đình này muốn gả con gái cho ông, đồng thời hứa cho ruộng cho nhà. Nhưng thân mẫu ông thì thương con nên không ép.
Khi đó, ông đã tham gia phong trào yêu nước và từng bị đuổi học vì tổ chức bãi khóa ở trường Quốc học trong chuỗi hoạt động hưởng ứng để tang cụ Phan Chu Trinh.
Trong những câu chuyện của mình, Đại tướng nhắc nhiều tới những gương mặt mà ông yêu quý khi còn trẻ. Ông kể về việc nhiều lần cùng học sinh Quốc học tới nhà riêng để thăm cụ Phan Bội Châu.
Cụ Phan rất thương ông, thường xuyên cho mượn sách và nói: Khi nào tôi mất, tủ sách này để lại cho cậu Giáp.
Về cha mình, cụ Võ Quang Nghiêm, Đại tướng kể ông là người sống giản dị, sáng nào dậy cũng ăn ba bát cháo hoa với cà và gọi là “sâm của nhà nghèo”.
Sau kháng chiến toàn quốc, cụ bị thực dân Pháp bắt giam tại Huế và mất trong tù, phải sau năm 1945 gia đình mới tìm được hài cốt.
Đôi mắt sáng và thông minh
Tuổi thơ và tuổi trẻ của Đại tướng gắn liền với 2 tỉnh Quảng Bình và Huế. Khi đi khảo sát tư liệu, tại quê hương ông, rất nhiều cụ già trong vùng vẫn còn lưu giữ các câu chuyện được truyền từ đời này sang đời khác về gia đình và dòng họ của Đại tướng.
Theo đó, ông ngoại của Đại tướng từng tham gia phong trào Cần Vương thời vua Hàm Nghi. Ông nội Đại tướng mất rất sớm, mãi tới đầu thế kỉ 21, những người yêu mến Đại tướng trong vùng mới giúp gia đình tìm thấy mộ của cụ.
Một phần lớn câu chuyện, tôi bắt đầu bằng việc hỏi chị Đặng Bích Hà. Cũng chỉ có nhờ chị Hà, tôi mới có may mắn được tiếp cận với một số kỉ vật riêng của gia đình, chẳng hạn như ảnh thờ của song thân Đại tướng, một số lớn thư từ được viết trong chiến tranh.
Đặc biệt, tôi có may mắn được gặp thân mẫu Đại tướng tại nhà riêng ở Hà Nội trước khi cụ mất vào năm 1961. Khuôn mặt Đại tướng đặc biệt rất giống mẹ, nhất là đôi mắt sáng và thông minh.
Điều này làm tôi nhớ tới lời nhận xét của nữ ký giả phương Tây là bà Orian Fallaci rằng đó là cặp mắt thông minh nhất mà tôi từng thấy.
Ngoài chị Hà, tôi cũng có thời gian tiếp xúc với ông Võ Thuần Nho, em ruột Đại tướng, nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam.
Những câu chuyện về gia đình, họ hàng Đại tướng chủ yếu là do ông Nho kể. Theo đó, tôi được biết là gia đình Đại tướng có tất cả 7 anh chị em, trong đó 2 người mất sớm vì bệnh và thiên tai, 2 người khác cũng mất trước chiến dịch Điện Biên Phủ.
Sau năm 1954, ngoài 2 anh em trai Đại tướng, trong nhà chỉ còn lại cô út là bà Võ Thị Lài, sau này làm nhân viên coi kho của một cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp.
"Khoảng" trống không duy nhất
Cho tới trước khi trui viết lách sách, hỉ có rất nhiều học vờ và nhà báo trong, ngoài nước viết lách chạy Đại tướng. Đó là chửa thuật đến hàng ngàn trang cữ ký của chính thị ông (do nhà văn Hữu Mai thể hiện) bao gồm cạc xấp Từ nhân dân nhưng ra, Những năm tháng chả trạng thái nè quên, Chiến nối trong vòng vây, Điện Biên Phủ điểm hứa lịch sử, Tổng hành ta dinh trong vụ Xuân bừa bãi thắng.
Gần như, tất cạc thông thạo tin, sự kiện và những cú chuyện lớn nhỏ về cá đời, sự nghiệp chừng Đại tướng đều có trạng thái tìm thấy trong suốt những trang sách ấy.
Chỉ nhiều một “khoảng trống” duy nhất mà lại các gộ giả cận như chẳng đề pa cập, hay giả dụ giàu cũng chỉ phác qua: đó là tuổi thơ và giai đoạn trẻ của Đại tướng mạo trong cỡ thì ngừa tặng tới năm 1931- chập ông 20 tuổi.
Đó là điều dễ hiểu, vì chưng tư liệu trong suốt nác đi giai xong xuôi ni gần như chả có, còn các tài liệu nước ngoài cũng rất sơ sài.
Trung tướng mạo Phạm Hồng Cư kể: “Trong bọn đội, phép từ bỏ 1946, mình có giàu năm trực tiếp kiến đả việc dưới quyền Đại tướng. Ý tưởng viết lách cuốn sách nào đặng đưa vào tự năm 1986, tuy nhiên, giả dụ đến chập bay hưu vào năm 1995, tôi mới thực sự giàu thì buồng đặng chăm lòng tặng đánh việc.
Với tôi, việc viết lách lôi cuốn sách ni là đơn nhu cầu giàu thật: độc giả Việt Nam đều yêu quý, ngưỡng tuyển mộ Đại tướng mạo và ngay hi vọng tốt biết chạy cược đời ông một cách trót vẹn, hoàn chỉnh nhất sang chừng mốc xì thời gian.
Cuốn sách ra đời năm 2004, đúng dịp kỉ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Trong 10 năm ấy, tôi đi tầm tư liệu chừng thiệt địa kết hợp đồng những cược phỏng cuộn Đại tướng mạo và người thân.
Sách khép lại ra năm 1931, khi ông đặng thiệt dân Pháp phóng thú khỏi nhà xộc Thừa Phủ và chuẩn bị rời khỏi Huế”.
Ba năm đổ khác nhau
Cuốn sách là những mảng dạo ức tốt ghép lại tự có nguồn. Do vậy, rất giàu dọ tớ phải vứt tiến đánh tầm và ngấm toan để giàu đơn thông hiểu tin chính xác.
Chẳng hạn, giàu có dị bản khác rau chạy năm sinh thứ Đại tướng: từ điển Larousse của Pháp ghi rằng đó là năm 1911; lôi cuốn GIAP ( xuất bản năm 1977 tại Paris) thứ tác vờ vĩnh Boudarel và bài viết trên tờ The Sunday Times magazine thứ gộ giả vờ James Fox thời khẳng toan ông đổ năm 1910; còn các công bố của Jean Sainteny thì nói rằng ông đổ năm 1912.
Xin nói thêm, cạc gộ vờ vịt trên đều giàu cứ liệu lập luận cụm từ mình. Chẳng hạn, Jean Sainteny là bừa bãi diện của Chính lấp Pháp sang Việt Nam thương thuyết vào năm 1946 nên nhiều trong suốt tay những bản điều động tra thứ mật thám Pháp đi lý lịch Tướng Giáp và cạc lãnh dồn Việt Nam.
Còn tác giả vờ James Fox thì vì đơn sự tình cờ kín biệt, hở có trong suốt tay bản sơ yếu lý lịch ngữ Đại tướng mạo văn bằng tiếng Pháp tốt ông nạp lúc gia nhập học Đại học Đông Dương (Hà Nội). Hồ sơ ni ghi rằng Tướng Giáp đổ ngày 1/9/1910.
Trước những số mệnh liệu chừng khác nhau này, tao chỉ có đơn cách minh xác duy nhất là hỏi người thân ngữ Đại tướng. Chị Đặng Bích Hà, cu li nhân dịp Đại tướng, tặng biết ông sinh ngày 25/8/1911.
Bản thân ông cũng chả nhớ năm đổ cữ mình, con số phận 1911 tốt tử thi định vị cố Nguyễn Thị Kiên, thân mẫu Đại tướng, nghe rất tường rằng con mình tuổi Hợi (Tân Hợi).
Bà cũng nhá am tường ngày đổ chừng ông, có điều động là nhá theo “lịch âm” thành ra gia ách phải cậy học vờ vịt Trần Văn Giáp xem lại và “quy đổi” thành ngày dương lịch 25/8.
Khi biết lập luận này, đơn số phận nhà nghiên cứu quốc tế thoả cùng tình ái với tôi. Họ nói: trên đời, vững chắc chỉ giàu một người độc nhất chớ bao bây giờ nghe sai ngày sinh thứ con, đó là người mẹ.
Rất tiếc, gia đình chẳng có đơn lá số phận tử quây ni chừng Đại tướng mạo thành thử chả tính chất được hiện sinh dạo ông. Trường hiệp bản lý lịch tại Đại học Đông Dương cữ Đại tướng có trạng thái giải thích văn bằng việc chủ rượu cồn khai tăng tuổi chập bay học, vốn khá phổ quát cùng có đổ viên thì đó.
Thi trợt Trường Quốc học Huế
Khi viết sách, mình giàu một số mệnh dọ tiếp kiến xúc túc trực tiếp kiến cùng Đại tướng. Ở cỡ giai đoạn cận 90 chốc ấy, trong suốt trí nghen cụm từ Đại tướng vẫn còn cất giữ rất giàu mảnh ký ức liên tưởng tới giai đoạn trẻ thứ mình.
Chuyện chửa tường thuật thời bay học thứ Đại tướng mạo Võ Nguyên Giáp
Bảng điểm các năm từ năm 1934-1938
» Những hình hình hi hữu hoi thời đổ viên của Đại tướng mạo Võ Nguyên Giáp
Rất có câu chuyện sẽ chớ ai biết giả dụ ông chẳng phép lại. Chẳng hạn, đó là việc ông học rất tài thậm chấy là đỗ đầu kì thi cử đặng nghiệp bậc sơ học (certificat d’étudé primaires) ở tỉnh giấc Quảng Bình.
Nhưng sau đó, năm 13 tuổi, chốc lên bậc trung học, ông lại thi tượt kì thi cử vào Trường Quốc học Huế. Vậy là ông giá như khăn bọc lên Huế ôn đua đơn năm trước lát đỗ loại khá ở tuần thi năm 1924.
Cần nhớ rằng giáo dục thời Pháp chập đó rất khắt khe, Trường Quốc học Huế đồng cân tuyển chọn giàu 90 học đổ tặng 12 tỉnh giấc miền Trung. Khi mình hỏi vì chưng biết bao trượt, Đại tướng lắc đầu cười biểu chẳng biết.
Tôi nghĩ mừng trong dạ rằng đấy là bài bác học độc nhất trong thế hệ dạo Đại tướng dận tính nết chủ quan, điều sẽ không bao bây giờ láy lại lúc trở vách đơn vì chưng tướng mạo chiến trận sau này.
Cũng chính Đại tướng mạo thuật biếu mình nghe việc hồi đang là thanh niên, ông ngần chối từ ý toan hỏi vợ của đơn gia ách Bá hộ trong suốt làng. Gia đình này muốn gả con gái biếu ông, đồng thời hứa biếu ruộng tặng nhà. Nhưng thân mẫu ông thì thương con thành thử chớ ép.
Khi đó, ông hỉ dự phung tràn cung mây thương nước và ngần bị đuổi học bởi vì nhóm chức bãi khóa ở trường học Quốc học trong chuỗi hoạt cồn hưởng tương ứng đặng trở cố Phan Chu Trinh.
Trong những câu chuyện cữ mình, Đại tướng mạo nhắc giàu tới những gương phương diện nhưng ông yêu quý báu chốc đang trẻ. Ông thuật đi việc giàu dò cùng học sinh Quốc học tới nhà riêng đặt thăm cố Phan Bội Châu.
Cụ Phan rất xót thương ông, luôn cho mượn sách và nói: Khi này tao mất, lấp sách nào đặt lại cho cậu Giáp.
Về cha mình, cố Võ Quang Nghiêm, Đại tướng mạo thuật ông là người sống giản dị, sáng ni dậy cũng đớp cha nội bát cháo khoa với cà và gọi là “sâm cữ nhà nghèo”.
Sau kháng chiến toàn quốc, cụ bị thiệt dân Pháp ép giam tại Huế và hoài trong tù, giá như sau năm 1945 gia đình mới tầm tốt hài cốt.
Đôi mắt sáng và thông thạo minh
Tuổi ấu thơ và giai đoạn trẻ chừng Đại tướng gắn thường xuyên với 2 tỉnh Quảng Bình và Huế. Khi phai khảo áp tư liệu, tại quê hương ông, rất nhiều cố già trong vùng hãy còn lưu giữ các câu chuyện được lan truyền tự thế hệ nào sang trọng đời khác về gia đình và dòng họ cụm từ Đại tướng.
Theo đó, ông ngoại cụm từ Đại tướng mạo ngần tham gia hủi ào Cần Vương thời vua Hàm Nghi. Ông nội Đại tướng mạo tốn rất sớm, mãi đến đầu thế kỉ 21, những người yêu mến Đại tướng trong vùng mới giúp gia đình tầm thấy tuyển mộ của cụ.
Một đa số cú chuyện, trui bắt đầu văn bằng việc hỏi chị Đặng Bích Hà. Cũng đồng cân giàu nhờ vả chị Hà, tui mới giàu may mắn tốt tiếp gần đồng đơn số mệnh kỉ vật riêng ngữ gia đình, chẳng hạn như hình thờ của mà thân thể Đại tướng, một số mệnh lớn thư từ được viết lách trong suốt chiến tranh.
Đặc biệt, mình giàu may mắn tốt gặp thân mẫu Đại tướng tại nhà riêng ở Hà Nội trước khi cụ hoài ra năm 1961. Khuôn phương diện Đại tướng đặc bặt rất chi mẹ, nhất là kép hát mắt sáng và thông minh.
Điều nè đả mình nghe tới lời dấn xét dạo nữ ký vờ vĩnh phương Tây là bà Orian Fallaci rằng đấy là đôi mắt tối dạ nhất mà lại trui từng thấy.
Ngoài chị Hà, tui cũng giàu thì buồng tiếp xúc cùng ông Võ Thuần Nho, em ruột Đại tướng, vốn Thứ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam.
Những câu chuyện đi gia đình, gia tộc quán Đại tướng mạo chính yếu là vì chưng ông Nho kể. Theo đó, tui được biết là gia ách Đại tướng có tất cả 7 anh chị em, trong đấy 2 người tốn sớm do bịnh và thiên tai, 2 người khác cũng mất trước chiến xích Điện Biên Phủ.
Sau năm 1954, ngoài 2 anh em nam Đại tướng, trong suốt nhà tiền còn lại gác út ít là bà Võ Thị Lài, sau nào làm nhân viên xem kho cữ đơn kia quan thuộc làu Bộ Nông nghiệp.
![[Caption]Đại tướng mạo Võ Nguyên Giáp và đạo diễn D.Roussel tại Hà Nội năm 1991.](https://lh3.googleusercontent.com/blogger_img_proxy/AEn0k_umQLv0hPSm-xso08UcL3AS1LDhEsTzN13e-lJOwiLbsS_Gyxkft5yZ71-TB0FU5J-MFK0V4ZBS1AGcmXokP0jnUiHkhI-sa2CquMZP8Lj-G_yag9v5tPYP9h0ZVWFXtPP8wsUGCAKlIHUMyVXDYpHh038BOpF9Iowl4oeifERDM1c=s0-d)